Pc-bediening

Communicatie

Leren communiceren

Interactief snoezelen

Assessment

Pc-bediening

Door de ontwikkeling van de oogbesturingstechniek is de nauwkeurigheid waarmee met de ogen iets aangewezen kan worden in de loop van de jaren enorm toegenomen. Dit stelt ook mensen met zeer ernstige motorische beperkingen in staat om alle mogelijke computertaken uit te voeren.

Afhankelijk van de mogelijkheden van de gebruiker en de gebruiksdoelen zijn er verschillende oogbesturingsmethoden om pc-toepassingen uit te voeren. Deze methoden maken het ook mogelijk om oogbesturing voor computerwerkzaamheden op de werkplek te gebruiken.

We onderscheiden de volgende bedieningsmethoden:

 
Directe selectie
Deze bedieningsmethode wordt toegepast binnen diverse communicatiesoftwarepakketten zoals Tobii Dynavox Communicator en Mind Express. Bij deze methode bedient de gebruiker niet direct de muis, maar laat de oogbesturingssoftware middels een indicator (bijvoorbeeld een rode punt of contrasterend kader) zien waar de gebruiker naar kijkt. In tegenstelling tot een muispijl beweegt deze indicator niet zo snel. De communicatiesoftware bestaat meestal uit een scherm met een aantal vakjes in een raster. In een vakje staat dan een letter of een functie. Zo lang de gebruiker binnen de omtrek van het vakje kijkt, blijft de indicator in het midden van het vakje staan. Dit houdt de focus van de gebruiker op het vakje. De indicator verspringt pas naar een volgend vakje wanneer de gebruiker buiten de omtrek van het eerste vakje kijkt. Omdat deze methode van directe selectie gebruik maakt van de communicatiesoftware om de pc te bedienen zitten er wel wat beperkingen aan deze manier van bedienen.
 
Muispijlbesturing
De meest gangbare bedieningsmethode voor pc-bediening is de directe aansturing van de muispijl. De muispijl volgt hierbij de oogbewegingen van de gebruiker over het scherm. De gebruiker kan vervolgens, afhankelijk van het gebruikte type oogbesturingsapparaat, verschillende muisfuncties uitvoeren. Meestal gebeurt dit met behulp van ondersteunende software waarin eerst de uit te voeren functie, bijvoorbeeld een linker muisklik, gekozen moet worden. Muispijlbesturing wordt toegepast in o.a. de EyeGaze Edge, de Tellus i5 en de apparatuur van Tobii.
 
Omdat muispijlbesturing intensief is en veel vaardigheid vraagt van de gebruiker, past Tobii in zijn apparatuur verschillende typen ondersteuning toe voor deze bedieningsmethode:
 

Windows Control, tweede generatie: De Windows Control software vervangt op een uiterst gebruiksvriendelijke manier de standaard muis en het toetsenbord. Met behulp van de vele functies en sneltoetsen wordt het bedienen van Windows met de ogen zeer eenvoudig en snel. Hierbij zijn ook alle instellingen met de ogen toegankelijk. Dat betekent dat gebruiker zelf de mogelijkheid heeft om te kalibreren, de dwelltijd aan te passen, gebruikers en talen te wijzigen, en nog veel meer. De software biedt een unieke manier van werken: u bestuurt niet de muispijl, maar kijkt direct naar de objecten die u wilt aanklikken. Dat werkt een stuk rustiger en minder vermoeiend.

De Windows Control software verdeelt het computerscherm in een kijkgebied en een menubalk, die de beschikbare functies toont. In het kijkgebied gebeurt niets, totdat een functie is geselecteerd in de menubalk. Om bijvoorbeeld een muisklik uit te voeren, kijkt u eerst naar het icoon van de klikfunctie in de menubalk, om daarna in het kijkgebied naar het object te kijken dat u wilt aanklikken. Voor elke actie in het kijkgebied is nu dus een extra oogbeweging nodig naar de menubalk. Dit werkt echter heel natuurlijk en maakt de bediening in de praktijk zelfs sneller. Voor het kiezen van een functie in de menubalk richt u de blik op het betreffende icoon, om weer direct terug te kijken naar het kijkgebied. U hoeft de blik dus niet enkele seconden op het icoon te fixeren, zoals bij besturing van de muiscursor het geval is. Groot voordeel van deze methode is bovendien dat u gewoon rond kunt kijken op het scherm en rustig teksten kunt lezen, zonder per ongeluk objecten aan te klikken.

Een unieke zoomfunctie maakt het mogelijk zelfs de kleinste gebieden op het scherm te selecteren. Zodra u een muisfunctie heeft gekozen en u naar een gebied op het scherm kijkt, zal dat gebied geleidelijk uitvergroot worden, zodat u steeds exacter naar het gewenste object kunt kijken. U blijft gewoon naar het object kijken, totdat de klik wordt uitgevoerd. Het is dus niet meer nodig de muiscursor te positioneren en deze een bepaalde tijd stil te houden om te klikken. Zo wordt de computer volledig toegankelijk, zonder dat er nog een muiscursor aan te pas komt.

Naast de klikfunctie bevinden zich in de menubalk iconen voor dubbelklikken, rechtsklikken, slepen en scrollen. Ook kan vanuit de menubalk een schermtoetsenbord worden geopend. Op het schermtoetsenbord verschijnt steeds onder de letter waarnaar u kijkt de tekenreeks die u aan het typen bent. Dit zorgt ervoor dat u weet wat u typt, terwijl u het typt, zodat u niet steeds op en neer hoeft te kijken van het document naar het toetsenbord.

Daarnaast kan vanuit de menubalk een uitgebreid extra menu met snelkoppelingen opgeroepen worden, waarmee uiteenlopende Windows-functies snel toegankelijk zijn.

 


Gaze Point:
Voor toepassingen waarbij eenvoudige muispijlbediening voldoende is zoals laag niveau spelsoftware, is er de Gaze Point software. Hiermee is het uitsluitend mogelijk de muis over het scherm te verplaatsen en links te klikken. De gebruiker hoeft zelf niets in het menu te selecteren maar kijkt eenvoudig naar het scherm. De muiscursor volgt automatisch de blik van de gebruiker. De linker muisklik wordt uitgevoerd door middel van dwellselectie maar kan ook worden uitgeschakeld. Deze vorm van Windows bediening is uitermate geschikt voor beginnende en laag-cognitieve gebruikers.

 

 
 

Klassieke Windows Mouse Control: Op de I en I+ apparaten van Tobii wordt pc-bediening uitgevoerd met behulp van de klassieke versie van Windows Mouse Control. De gebruiker kan hierbij kiezen tussen twee besturingsmethoden: Gaze Selection en Mouse Emulation. De methode Gaze Selection is vergelijkbaar met de functionaliteit zoals hierboven beschreven bij Windows Control, tweede generatie. Ook bij deze methode wordt met behulp van functies en sneltoetsen het bedienen van Windows met de ogen vereenvoudigd. De gebruiker kiest in een menu aan de zijkant van het scherm eerst de functie die moet worden uitgevoerd en kijkt vervolgens naar het gedeelte van het scherm waar deze functie moet worden uitgevoerd. Op de positie van de muispijl wordt vervolgens ingezoomd zodat een zeer nauwkeurige positionering van de muis mogelijk is. Bij de tweede optie, Mouse Emulation, stuurt de gebruiker direct de muispijl aan. Deze vorm van pc-bediening is vooral geschikt voor toepassingen zoals EyeFX en Look to Learn, waarbij muisemulatie noodzakelijk is, of voor zeer geoefende Windows-gebruikers.