Leren communiceren

Het Leercurve-concept
Voor kinderen met ernstige meervoudige beperkingen kunnen zelfs de eerste passieve stappen van dit proces problematisch zijn. Voor hen zullen de basisvaardigheden op een andere manier gestimuleerd moeten worden. Het Leercurve-concept is erop gericht kinderen met behulp van oogbesturing en/of andere interactieve materialen spelenderwijs dezelfde leercurve te laten volgen die normaal gesproken door baby’s, peuters en kleuters wordt doorgemaakt wanneer zij leren communiceren.

Lees meer

Interactief snoezelen Dit begint met interactief snoezelen, waarbij gebruikt wordt gemaakt van interactieve projecties en/of oogbesturing. Waar de gebruiker bij regulier snoezelen de sensorische ervaringen passief ondergaat, maakt interactief snoezelen het mogelijk de snoezelomgeving zelf te beïnvloeden. Zo leren gebruikers dat zij invloed kunnen hebben op hun omgeving en worden meer actieve acties uitgelokt.

Interactieve projectiesystemen projecteren beelden op de vloer, de wand of het plafond en vertalen bewegingen in het projectiegebied direct naar audiovisuele effecten. Bij oogbesturing worden oogbewegingen vertaald naar effecten op het scherm. Dit geeft personen met ernstige motorische beperkingen en/of een zeer laag ontwikkelingsniveau de unieke mogelijkheid een interactie te hebben met hun omgeving. De systemen bieden gebruikers een breed scala aan nieuwe werelden die ze kunnen verkennen en beïnvloeden, gewoon door te bewegen of rond te kijken. Zo kunnen er bijvoorbeeld kleuren verschijnen daar waar de gebruiker kijkt of beweegt, of kan de gebruiker bloemen of blaadjes wegvegen, vissen wegjagen, tekeningen inkleuren, een bal “wegschoppen”, piano spelen, etc. etc. Oogbesturing en interactieve projectiesystemen kunnen ook met elkaar gecombineerd worden, zodat het voor gebruikers mogelijk wordt interactief met elkaar te spelen.

Oogbesturing Oogbesturing werd tot voor kort nog alleen ingezet voor communicatie en pc-bediening. Om te kunnen werken met oogbesturing waren er drie randvoorwaarden: de gebruiker moest een aantoonbaar begrip hebben van oorzaak en gevolg, de gebruiker moest in staat zijn te categoriseren, en de gebruiker moest (cognitief) in staat zijn het systeem te kalibreren. De communicatiesoftware op deze systemen vereiste immers dat de gebruiker bewuste keuzes kon maken om wensen en gedachtes te formuleren. Bij de eerste stappen van het leren communiceren konden deze systemen niet helpen.

Als expertisecentrum staat rdgKompagne voor een nieuwe benadering van het gebruik van oogbesturing. In deze benadering zijn drie uitgangspunten van belang:

  1. Oogbesturing kan met iedereen uitgeprobeerd worden, ongeacht het huidige cognitieve niveau.
  2. Oogbesturing hoeft niet per se voor communicatie ingezet te worden, het eerste doel is het vangen van de blik.
  3. De mogelijkheid bestaat dat mensen zonder interactiemogelijkheden zich niet of beperkt ontwikkelen, terwijl daarvoor wel cognitief potentieel is. De nieuwe mogelijkheid tot interactie kan een aanzet zijn voor de ontwikkeling op andere vlakken.

Toepassingen voor interactief snoezelen maken het mogelijk oogbesturing te gebruiken zonder eerst te moeten kalibreren. Het systeem wordt voor de gebruiker geplaatst en oogbewegingen worden direct vertaald naar effecten op het scherm. Hierdoor kan oogbesturing al op zeer laag niveau worden toegepast.

Vroeg gesprek Met behulp van oogbesturing is het ook mogelijk een vroeg “gesprek” te voeren: door een video, familiefoto of andere afbeelding op het scherm te tonen en de oogbewegingen van het kind op het scherm te volgen, kan een gericht gesprek met het kind gevoerd worden. Het kind leert zo dat er gereageerd wordt op hetgeen waarnaar hij of zij kijkt en kan bovendien leren het gesprek te beïnvloeden.

Bewustere actie Is de gebruiker zich bewust van het effect van zijn of haar (oog)bewegingen, dan kunnen activiteiten ingezet worden die om een bewustere actie van de gebruiker vragen, zoals met veegbewegingen een plaatje inkleuren of bewegende objecten proberen te raken. Met deze activiteiten ontdekken gebruikers de verschillende (virtuele) werelden en de invloed van hun acties.

Met behulp van activiteiten die om een specifiekere actie vragen, leren gebruikers o.a. keuzes te maken.

Oefenen van communicatievaardigheden Voor oogbesturing zijn er verschillende spelletjes en communicatiekaarten beschikbaar die speciaal bedoeld zijn voor het oefenen van communicatievaardigheden, zoals het leren categoriseren, het oefenen van begrippen en symbolen, het vergroten van woordenschat en taalbegrip en het leren omgaan met een dynamisch communicatiehulpmiddel.

Behalve met interactieve projecties en oogbesturing kan de leercurve ook ondersteund worden door aangepast speelgoed (bijv. voor het trainen van actie-reactie en samen spelen), eenknops communicatiehulpmiddelen (bijv. voor het voeren van de eerste gesprekken), communicatiehulpmiddelen met visuele scènes (bijv. voor het ontdekken van werelden en het trainen van actie-reactie) en symbolen (bijv. voor het leren keuzes te maken) en dynamische systemen (bijv. voor het leren omgaan met categorieën).

Gaze viewer Voor personen die door hun beperkingen niet in staat zijn hun cognitieve niveau aan de buitenwereld te tonen, is er Tobii Gaze Viewer. Gaze Viewer is unieke analysesoftware die inzicht kan geven in voorheen moeilijk te beoordelen personen. De software is speciaal ontwikkeld voor alle adviseurs, therapeuten, leerkrachten, begeleiders en andere hulpverleners die meer inzicht willen krijgen in het cognitieve niveau van hun cliënten.

Gaze Viewer maakt het mogelijk oogbewegingen te registreren en vast te leggen, zodat u het scherm kunt zien door de ogen van uw cliënt. Oogbewegingen worden opgenomen samen met de bijbehorende schermbeelden en het geluid. Zo kunt u vaststellen naar welke afbeeldingen of gebieden de gebruiker heeft gekeken, hoe lang en in welke volgorde. Dit kan inzicht geven in het denkproces, de zoekstrategie en het communicatieniveau van de gebruiker. Zo kan Tobii Gaze Viewer bijvoorbeeld gebruikt worden om vast te stellen of een gebruiker met oogbesturing kan omgaan, kan categoriseren, symbolen begrijpt of begrijpt wat u zegt.

Het Leercurve-concept
Voor kinderen met ernstige meervoudige beperkingen kunnen zelfs de eerste passieve stappen van dit proces problematisch zijn. Voor hen zullen de basisvaardigheden op een andere manier gestimuleerd moeten worden.

Lees meer

Het Leercurve-concept is erop gericht kinderen met behulp van oogbesturing en/of andere interactieve materialen spelenderwijs dezelfde leercurve te laten volgen die normaal gesproken door baby’s, peuters en kleuters wordt doorgemaakt wanneer zij leren communiceren.

Interactief snoezelen Dit begint met interactief snoezelen, waarbij gebruikt wordt gemaakt van interactieve projecties en/of oogbesturing. Waar de gebruiker bij regulier snoezelen de sensorische ervaringen passief ondergaat, maakt interactief snoezelen het mogelijk de snoezelomgeving zelf te beïnvloeden. Zo leren gebruikers dat zij invloed kunnen hebben op hun omgeving en worden meer actieve acties uitgelokt.

Interactieve projectiesystemen projecteren beelden op de vloer, de wand of het plafond en vertalen bewegingen in het projectiegebied direct naar audiovisuele effecten. Bij oogbesturing worden oogbewegingen vertaald naar effecten op het scherm. Dit geeft personen met ernstige motorische beperkingen en/of een zeer laag ontwikkelingsniveau de unieke mogelijkheid een interactie te hebben met hun omgeving. De systemen bieden gebruikers een breed scala aan nieuwe werelden die ze kunnen verkennen en beïnvloeden, gewoon door te bewegen of rond te kijken. Zo kunnen er bijvoorbeeld kleuren verschijnen daar waar de gebruiker kijkt of beweegt, of kan de gebruiker bloemen of blaadjes wegvegen, vissen wegjagen, tekeningen inkleuren, een bal “wegschoppen”, piano spelen, etc. etc. Oogbesturing en interactieve projectiesystemen kunnen ook met elkaar gecombineerd worden, zodat het voor gebruikers mogelijk wordt interactief met elkaar te spelen.

Oogbesturing Oogbesturing werd tot voor kort nog alleen ingezet voor communicatie en pc-bediening. Om te kunnen werken met oogbesturing waren er drie randvoorwaarden: de gebruiker moest een aantoonbaar begrip hebben van oorzaak en gevolg, de gebruiker moest in staat zijn te categoriseren, en de gebruiker moest (cognitief) in staat zijn het systeem te kalibreren. De communicatiesoftware op deze systemen vereiste immers dat de gebruiker bewuste keuzes kon maken om wensen en gedachtes te formuleren. Bij de eerste stappen van het leren communiceren konden deze systemen niet helpen.

Als expertisecentrum staat rdgKompagne voor een nieuwe benadering van het gebruik van oogbesturing. In deze benadering zijn drie uitgangspunten van belang:

  1. Oogbesturing kan met iedereen uitgeprobeerd worden, ongeacht het huidige cognitieve niveau.
  2. Oogbesturing hoeft niet per se voor communicatie ingezet te worden, het eerste doel is het vangen van de blik.
  3. De mogelijkheid bestaat dat mensen zonder interactiemogelijkheden zich niet of beperkt ontwikkelen, terwijl daarvoor wel cognitief potentieel is. De nieuwe mogelijkheid tot interactie kan een aanzet zijn voor de ontwikkeling op andere vlakken.

Toepassingen voor interactief snoezelen maken het mogelijk oogbesturing te gebruiken zonder eerst te moeten kalibreren. Het systeem wordt voor de gebruiker geplaatst en oogbewegingen worden direct vertaald naar effecten op het scherm. Hierdoor kan oogbesturing al op zeer laag niveau worden toegepast.

Vroeg gesprek Met behulp van oogbesturing is het ook mogelijk een vroeg “gesprek” te voeren: door een video, familiefoto of andere afbeelding op het scherm te tonen en de oogbewegingen van het kind op het scherm te volgen, kan een gericht gesprek met het kind gevoerd worden. Het kind leert zo dat er gereageerd wordt op hetgeen waarnaar hij of zij kijkt en kan bovendien leren het gesprek te beïnvloeden.

Bewustere actie Is de gebruiker zich bewust van het effect van zijn of haar (oog)bewegingen, dan kunnen activiteiten ingezet worden die om een bewustere actie van de gebruiker vragen, zoals met veegbewegingen een plaatje inkleuren of bewegende objecten proberen te raken. Met deze activiteiten ontdekken gebruikers de verschillende (virtuele) werelden en de invloed van hun acties.

Met behulp van activiteiten die om een specifiekere actie vragen, leren gebruikers o.a. keuzes te maken.

Oefenen van communicatievaardigheden Voor oogbesturing zijn er verschillende spelletjes en communicatiekaarten beschikbaar die speciaal bedoeld zijn voor het oefenen van communicatievaardigheden, zoals het leren categoriseren, het oefenen van begrippen en symbolen, het vergroten van woordenschat en taalbegrip en het leren omgaan met een dynamisch communicatiehulpmiddel.

Behalve met interactieve projecties en oogbesturing kan de leercurve ook ondersteund worden door aangepast speelgoed (bijv. voor het trainen van actie-reactie en samen spelen), eenknops communicatiehulpmiddelen (bijv. voor het voeren van de eerste gesprekken), communicatiehulpmiddelen met visuele scènes (bijv. voor het ontdekken van werelden en het trainen van actie-reactie) en symbolen (bijv. voor het leren keuzes te maken) en dynamische systemen (bijv. voor het leren omgaan met categorieën).

Gaze viewer Voor personen die door hun beperkingen niet in staat zijn hun cognitieve niveau aan de buitenwereld te tonen, is er Tobii Gaze Viewer. Gaze Viewer is unieke analysesoftware die inzicht kan geven in voorheen moeilijk te beoordelen personen. De software is speciaal ontwikkeld voor alle adviseurs, therapeuten, leerkrachten, begeleiders en andere hulpverleners die meer inzicht willen krijgen in het cognitieve niveau van hun cliënten.

Gaze Viewer maakt het mogelijk oogbewegingen te registreren en vast te leggen, zodat u het scherm kunt zien door de ogen van uw cliënt. Oogbewegingen worden opgenomen samen met de bijbehorende schermbeelden en het geluid. Zo kunt u vaststellen naar welke afbeeldingen of gebieden de gebruiker heeft gekeken, hoe lang en in welke volgorde. Dit kan inzicht geven in het denkproces, de zoekstrategie en het communicatieniveau van de gebruiker. Zo kan Tobii Gaze Viewer bijvoorbeeld gebruikt worden om vast te stellen of een gebruiker met oogbesturing kan omgaan, kan categoriseren, symbolen begrijpt of begrijpt wat u zegt.

Kojo

Alles-in-een computer met oogbesturing, voor spel en therapie.

Gaze Viewer

Software voor het doen van assessments met behulp van oogbesturing.

PCEye Mini Track and Learn

Oogbesturingsmodule voor jonge en onervaren gebruikers, voor pc, laptop of tablet.

Look to Learn

Spelenderwijs leren omgaan met oogbesturing.

omiVista

Interactief vloerprojectiesysteem met aanpasbare oefeningen, ook in mobiele uitvoering.

omiReflex

Interactieve wandprojectie, ook in mobiele uitvoering.

omiSky

Interactieve plafondprojectie, reageert op bewegingen.

Timocco

Therapeutisch spellenpakket voor het trainen van motoriek, cognitie en communicatie met behulp van gekleurde balletjes of oogbesturing.

Acticomm

Computersysteem voor mensen met een verstandelijke of meervoudige beperking.

PCEye Plus Track and Learn

Oogbesturingsmodule voor jonge en onervaren gebruikers, voor pc’s en laptops met grote schermen.

Sensory EyeFX

Oogbesturing voor mensen met een laag ontwikkelingsniveau.

Eyefeel

Kijktraining, therapie, ontwikkeling en ontspanning met oogbesturing

Magic Carpet

Interactieve vloerprojectie, reageert op bewegingen.

Cosmo

Spelen, leren en bewegen met van kleur veranderende knoppen en een iPad.

omiBeam

Interactief projectiesysteem dat reageert op het onderbreken van lichtbundels, ook in mobiele uitvoering.